Opublikowano: 11 marca, 2021Kategoria: #Edukuję

False friends, czyli wyrazy zdradliwe

Osoby uczące się języka angielskiego, a także profesjonaliści (w tym tłumacze) posługujący się tym językiem, często wpadają w pułapkę tzw. false friends, czyli fałszywych przyjaciół – słów o bardzo podobnym brzmieniu w dwóch językach, jednak o zupełnie innym znaczeniu. W dzisiejszym artykule przedstawię dziesięciu, moim zdaniem najbardziej rozpowszechnionych w naszym kraju, fałszywych przyjaciół. Pokażę też przykładowe poprawne i błędne wypowiedzi, w jakich mogą występować, a to wszystko z lekkim przymrużeniem oka. 😉

Zapraszam do lektury i stawienia czoła dziesięciu false friends!

Mayor

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Mayor, the order has been accomplished! – doniósł żołnierz wojsk lądowych. Zapewne miał dobre zamiary, jednak wpadł w pułapkę false friends i mianował swojego oficera burmistrzem, włodarzem/prezydentem miasta, bo to właśnie oznacza mayor po angielsku.

Jak jest poprawnie?

By poprawić wypowiedź żołnierza, należy mayora zastąpić majorem, z czego powstanie poprawne zdanie: Major, the order has been accomplished!

Ryzyko popełnienia tego błędu jest bardziej prawdopodobne w przypadku tekstów pisanych niż wypowiedzi. Różnica w wymowie mayor i major jest niekwestionowana. O ile słowo major jest dość proste i logiczne do wypowiedzenia, o tyle mayor może zaskakiwać. Napisałem na ten temat osobny artykuł, który możesz przeczytać tutaj.

Zatem w jakich kontekstach używać poprawnie słówka mayor? Przytoczmy kilka:

Rafał Trzaskowski, the Mayor of Warsaw, started his presidential campaign in May. (Prezydent miasta stołecznego Warszawy Rafał Trzaskowski w maju rozpoczął kampanię prezydencką.)

Who is the current mayor of this city? (Kto jest obecnie burmistrzem tego miasta?)

It is a mayor’s duty to execute the commune budget. (Do obowiązków burmistrza należy wykonywanie budżetu gminy.)

Actually

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Ludzie często używają actually w sytuacjach, gdy chcą przedstawić bieżący stan rzeczy i w głowach mają wypowiedź w stylu: Aktualnie nie posiadamy tego modelu w kolorze niebieskim, ale możemy go dla Pana zamówić. Wpadając w pułapkę fałszywego przyjaciela, osoba wygłaszająca taką myśl po angielsku powie: I am sorry, actually we don’t have a blue model in stock, however we may order it for you.

Jak jest poprawnie?

Niestety angielskie actually nie ma nic do polskiej aktualności. Słowo to oznacza „właściwie, naprawdę, w rzeczywistości, prawdę mówiąc” i jest używane w zdaniach typu:

Actually, I don’t want to go there. (Prawdę mówiąc, nie chcę się tam wybierać.)

I actually don’t care. (Właściwie to mnie to nie obchodzi.)

I never thought it would actually happen. (Nigdy nie myślałem, że to się rzeczywiście wydarzy.)

A zdanie z błędnego przykładu powinno zabrzmieć: I am sorry, we don’t have a blue model in stock at the moment, however we can order it for you.

Eventually

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Kolejny przysłówek na liście, który osobie niezaznajomionej z angielskim znaczeniem nasuwa na myśl tylko jedno skojarzenie: ewentualnie. I tak powstają konstrukcje typu We can eventually discuss this project this afternoon (kiedy polski autor miał na myśli: Możemy ewentualnie omówić ten projekt dzisiaj po południu). Podobnie jak actually miał się nijak do aktualności, tak eventually nie ma nic wspólnego z ewentualnością.

Jak jest poprawnie?

Eventually oznacza „ostatecznie, w końcu, koniec końców” itd. Z pomocą przychodzi tu też definicja ze słownika Cambridge głosząca: „w końcu, zwłaszcza po długim czasie lub po podjęciu wielu starań, stawieniu czoła wielu problemom itd.” W związku z tym słowo to znajdzie zastosowanie w zdaniach takich jak:

I eventually managed to find you! Where have you been? (W końcu Cię znalazłem! Gdzie się podziewałeś?)

If you keep trying, you will eventually succeed. (Jeśli nie przestaniesz próbować, to w końcu ci się uda.)

After the number of court trials, she eventually proved her innocence. (Po wielu procesach sądowych w końcu dowiodła swej niewinności.)

Chef

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Jeżeli chcesz poprosić o podwyżkę szefa, który nie mówi po polsku, koniecznie to przeczytaj, bo na drodze może stanąć ci kolejny przedstawiciel false friends. Zdradliwe podobieństwo angielskiego chefa do polskiego szefa potrafi wpędzić w kłopoty, zwłaszcza gdy nie pracujemy w branży gastronomicznej. Chociaż i w niej można sporo namieszać (niekoniecznie w garnkach).
Ania pracuje w znanej restauracji i potrzebuje dnia urlopu, o który zwraca się do swojego szefa mailowo. Najpierw stworzyła sobie szkic po polsku:

Szefie, potrzebuję wolnego w poniedziałek i wtorek, ponieważ moja opiekunka zachorowała.

Następnie Ania tłumaczy swoją wypowiedź na angielski:

Chef, I need Monday and Tuesday off as my babysitter got sick.

Jak jest poprawnie?

Taką wiadomość otrzymuje szef Ani i zastanawia się, czy na pewno on jest jej adresatem. Dlaczego? Dlatego, że angielski chef owszem jest szefem, ale kuchni, kucharzem. W związku z tym Ania odnosząc się do swojego pracodawcy, powinna użyć słowa boss (albo w ogóle to słowo opuścić i zwrócić się do niego z nazwiska, ale na potrzeby tego przykładu pomińmy tę opcję).

Klika przykładowych zdań:

After graduating from high school, John started working as a chef in the Italian restaurant. (Po ukończeniu liceum John rozpoczął pracę na stanowisku kucharza w restauracji włoskiej.)

He is the best chef in Warsaw, you must visit the restaurant he is working at! (To najlepszy szef kuchni w Warszawie, musisz koniecznie odwiedzić restaurację, w której pracuję!)

I am not a chef but I can cook the best spaghetti in the world! (Nie jestem kucharzem ale robię najlepsze spaghetti na świecie!)

Data

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Skromna różnica między data a date (data = dane, przechowywane gdzieś informacje; date = data, ewentualnie randka) może sporo namieszać, zwłaszcza gdy przykładowo hipotetyczny rozmówca zechce uzyskać informacje o dacie wykonania przelewu i postanowi stworzyć wypowiedź w stylu:

Please send me information on transfer data.

Z czego powstanie oczywiście prośba o przesłanie danych dotyczących przelewu (np. kwoty, waluty itd.) bez sprecyzowania, że chodzi tu dokładnie o datę wykonania tego przelewu.

Jak jest poprawnie?

Poprawna prośba o udzielenie informacji na temat daty wykonania przelewu powinna zatem zabrzmieć:

Please send me information on transfer date.

Wpadki w tym zakresie zdarzają się zdecydowanie częściej w języku pisanym niż mówionym, gdyż o ile różnica w zapisie jest subtelna, to w wymowie słowa te brzmią zauważalnie inaczej: date = /deɪt/ (DEJT), data = /ˈdeɪ.tə/ (DEITA). Kliknij wybrane słowo, by przenieść się do strony ze słownikiem, a następnie kliknij ikonę głośnika, by porównać wymowę.

Novel

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Życie, życie jest nowelą – śpiewał swego czasu Rynkowski. Czy zatem z ust anglojęzycznego Ryszarda wybrzmiałyby słowa: Life is a novel? Zdecydowanie nie (no chyba że wpadłby w pułapkę false friends). Zamiast tego w tekście mogłaby się pojawić novella – właściwy odpowiednik polskiej noweli (nowela notabene to krótki utwór literacki pisany prozą).

Jak jest poprawnie?

Novel to też jest utwór literacki, tylko zgoła inny, bowiem novel to powieść.

Ale nie tylko.

Osoby śledzące informacje na temat koronawirusa mogły w zagranicznym internecie napotkać określenie novel coronavirus, co w tłumaczeniu na polski oznacza „nowy koronawirus”. Novel więc to nie tylko powieść, ale też coś nowego, nowo powstałego. To zastosowanie słownik Cambridge definiuje jako: „nowy i oryginalny, niepodobny do niczego, co było znane do tej pory”.

Przykładowe poprawne zastosowanie (źródło: powyżej zlinkowany słownik Cambridge):

Keeping a sheep in the garden is a novel way of keeping the grass short! (Zamknięcie owcy w ogrodzie to nowy sposób strzyżenia trawy!)

I have read a novel by Charles Dickens and it was impressive! (Przeczytałem powieść Charlesa Dickensa – zrobiła na mnie ogromne wrażenie!)

Hazard

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Zapewne Słysząc „hazard”, przed twoimi oczami powstaje obraz Las Vegas, neonów i kasyn pełnych pieniędzy i żetonów. Albo chociaż maszyny hazardowej rdzewiejącej w lokalnym barze. Wyjaśnijmy sobie coś od razu: hazard po polsku to gambling po angielsku. Zatem zanim powiesz swojemu koledze z UK, że jesteś mistrzem hazardu, przeczytaj ten wpis do końca, bo wtopa może być nieziemska.
Ale do brzegu.
Stwierdzenie I am a master of hazard może wywołać u Twojego rozmówcy nieufne spojrzenie, gdyż hazard po angielsku oznacza niebezpieczeństwo, zagrożenie, zatem możesz zostać odebrany jako mistrz wpadania w kłopoty, a nie osoba, która ma niebywałe szczęście w kartach.

Jak jest poprawnie?

Już wiesz, że polski hazard to angielski gambling, ale w jakich kontekstach używać angielskiego hazardu? Otóż konteksty są podobne do polskiego niebezpieczeństwa, więc słowo to może wystąpić na przykład na znaku drogowym. Poza tym można sobie wyobrazić jego wystąpienie tam, gdzie mamy do czynienia z odpadami niebezpiecznymi.

Przykładowe poprawne zdania ze słowem hazard:

Road hazards include: bad atmospheric conditions, high traffic, wet surface, and animals. (Do zagrożeń drogowych należą: niekorzystne warunki atmosferyczne, wysokie natężenie ruchu, mokra nawierzchnia oraz zwierzęta.)

Radiation is the most serious hazard in space. (Największym niebezpieczeństwem w kosmosie jest promieniowanie.)

Sympathy

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Jeżeli w przypadku słówka hazard można było popełnić nieziemską wtopę, to tutaj można popełnić wtopę na skalę galaktyki. Wyobraźmy sobie Polaka, który przebywając na Wyspach, poznał brytyjkę. Ów Polak ma też anglojęzycznych znajomych, z którymi wyszedł na piwo.

I am going to spend this weekend with my sympathy – mówi.

Znajomi spoglądają jeden na drugiego, wyraźnie skonsternowani.

If you need help or support, I am here for you – odzywa się w końcu jeden z nich.

Teraz mina Polaka wydaje się nietęga.

Oczywiście miał on na myśli sympatię = dziewczynę, osobę, którą darzy sympatią. Natomiast słowo sympathy zdecydowanie po angielsku tego nie oznacza.

Jak jest poprawnie?

Co zatem oznacza? Otóż na przykład wyrażenie feel sympathy to nic innego jak współczuć komuś czegoś (na przykład śmierci bliskiej osoby, choroby, utraty majątku itd.), stąd zatroskane twarze uczestników powyższego dialogu, którzy słysząc sympathy, obawiali się, że stało się coś złego.

Billion

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Trochę liczb na blogu językowym. Trzeba wyraźnie zaznaczyć, że angielski bilion oznacza liczbę z dziewięcioma zerami, czyli polski miliard (1 000 000 000). Natomiast angielski trillion to właśnie polski bilion, czyli liczba z dwunastoma zerami (1 000 000 000 000).
Jeszcze raz:

PL

1 000 000 000 – miliard
1 000 000 000 000 – bilion

EN
1 000 000 000 – bilion
1 000 000 000 000 – trillion

If I had one bilion dollars, I would buy my own plane.
If I had one trillion dollars, I would buy my own island.

Taka drobna różnica. 😉

Lunatic

W jakich kontekstach to słowo jest niepoprawnie używane?

Zatroskana mama rozmawia ze swoją koleżanką zza granicy, opowiadając, że jej syn nocą wstaje z łóżka i nieświadomie chodzi po pokoju. Wywiązuje się dialog:
– Anna, my son is a lunatic… I’m afraid he may fall out of window.
– You should find him a psychotherapist then.

Czy osobie lunatykującej potrzebny jest psychoterapeuta? W znakomitej większości przypadków nie. Dlaczego zatem Anna dała taką wskazówkę? Ponieważ uznała, że syn koleżanki ma problemy natury psychicznej.

Jak jest poprawnie?

Lunatic po angielsku to szaleniec po polsku. Osoba zachowująca się w sposób wręcz niebezpieczny zarówno dla siebie, jak i dla swojego otoczenia. Stąd ta sugestia w powyższym dialogu. Jak poprawnie skonstruować taką wypowiedź? Należy użyć słowa sleepwalker:
– Anna, my son is sleepwalking… I’m afraid he may fall out of window.

Poprawne użycie lunatic w kontekście:

He drives like a lunatic. (Jeździ jak wariat.)

What if that lunatic comes here? (A co jeśli ten świr tu przyjdzie?)

Podsumowanie false friends

Jak widać na powyższych przykładach, nie należy zbytnio polegać na języku ojczystym, mówiąc lub pisząc w języku obcym. Chwila nieuwagi i z lunatyka możemy zrobić świra, randkę zamienić w zbiór danych, a przełożonego mianować kucharzem. Często nasi rozmówcy zapewne wykażą się zrozumieniem i z uśmiechem przyjmą tę pomyłkę, jednak czasami warto nie ryzykować. False friends, czy fałszywych przyjaciół, jest oczywiście zdecydowanie więcej, a to co przedstawiłem to zaledwie wierzchołek góry lodowej. Pełniejszy spis znajduje się choćby w tym miejscu.

A jeśli chcesz powierzyć przetłumaczenie lub stworzenie tekstu w języku polskim lub angielskim, któremu false friends będą niestraszni, skontaktuj się ze mną!

Zapisz się
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
Zobacz wszystkie komentarze

Bądź na bieżąco!

Podaj adres e-mail, by otrzymywać powiadomienia o nowych wpisach.

Dziękuję! Obiecuję, że nie otrzymasz ode mnie żadnego spamu.
Wystąpił błąd. Spróbuj jeszcze raz.